Categoriearchief: Taal

Wijsneuskinderen

Je hoort en ziet ze vaak: reclames waarin kinderen hun ouders wijsneuzig uitleggen dat ze iets moeten kopen of doen. Nu weer de reclame waarin een kind zijn vader uitlegt dat hij echt zijn auto moet wassen in de winter om schade te voorkomen. Of dat schattige meisje in de kerstcampagne van Lidl dat de baard van ome Martijn en ‘een grote vlees’ als de goede elementen van kerst benoemd.

Vreselijk vind ik dat. Het komt vast heel vertederend over en ze zijn ook vast bedoelt om je een positief gevoel te bezorgen, maar dat doet het bij mij allerminst. Ik vind ze storend, of wellicht zelfs kinderachtig. Kinderen als vehikel voor een product of bepaald gedrag kan soms goed uitpakken, maar vaak ook niet. De bovenste twee voorbeelden vind ik daar schoolvoorbeelden van.

Het kind als weekmaker (die dan weer niet in speelgoed moet zitten, heb ik begrepen) is helaas een bekend fenomeen in de marketing

Wellicht speelt hierbij mee dat ik tot het kinderloze deel van de samenleving behoor; als ouder is het vast heel herkenbaar en geeft het je inderdaad een positief gevoel. Ik vind wijsneuzige kinderen in de praktijk vaak niet al te prettig, laat staan als ze in reclames worden gebruikt om ouders te vertederen. Het kind als weekmaker (die dan weer niet in speelgoed moet zitten, heb ik begrepen) is helaas een bekend fenomeen in de marketing. Ouders willen het hun kinderen immers naar hun zin maken en zijn dan eerder geneigd tot een aankoop als dat blije kindergezichten oplevert.

Het kind is geen volwassene en moet naar mijn idee ook geen volwassen dingen gaan zeggen. De wereld is al gekunsteld genoeg.

Anders

Het is de eerste keer dat mijn opdracht na een zwangerschapsvervanging doorloopt. Dat Gele kweekbakvoelde in het begin best vreemd. Ik heb mijn eigen project, waar ik nu eindelijk voldoende aandacht aan kan geven, maar al die andere projecten lagen opeens weer bij de vaste kracht. Alle plantjes die ik heb opgekweekt kunnen nu verder groeien in haar handen. Hier en daar heb ik nog een takje, maar verder niet. Ik heb de projecten netjes kunnen afronden en ze in vertrouwen overgedragen. Net zoals we dat vice versa voor de vervanging hebben gedaan.

Met haar terugkomst leek ook de balans op de afdeling weer anders. Zoals ik me voorstelde hoe hij was. Iedereen heeft zijn eigen manier van werken, en het was mooi om te zien hoe vanzelfsprekend die unieke aanpak weer terugkeerde en weer opging in de totale afdeling. Prachtig om te zien hoe iemand zijn plek weer vindt.

Met haar terugkomst leek ook de balans op de afdeling weer anders. Zoals ik me voorstelde hoe hij was.

Met mijn eigen nieuwe rol kan ik nu prima leven. Het is vreemd om minder om kantoor te zijn, maar aan de andere kant kan ik het taalproject nu echt goed op poten zetten en het de kans geven die het verdient.

Het is fijn dat de opdracht niet helemaal voorbij is. We werken in een prettig en hecht team, en ik ben blij dat ik daar nog wel even deel van uitmaak. Herken je dit verhaal als mijn collega, dan bedank ik je graag voor de dagen op kantoor:)

Concreet zijn is een kunst

Einstein heeft de wereld veel gebracht. De relativiteitstheorie, de zwaartekracht, en hij was, samen met Max Planck, de grondlegger van de moderne natuurkunde. Laat dat nou net het enige exacte vak zijn wat ik interessant vond op de middelbare school, maar wat ik niet mocht behouden door haar innige vriendschap met wiskunde. Daar had ik een minder warme band mee, dus toen hebben natuurkunde en ik afscheid genomen.

Wat ik me nog herinner zijn heldere en troebele vloeistoffen. De parallel naar taal vind ik makkelijk: een heldere vloeistof  is doorzichtig, je kunt er doorheen kijken en roept een stuk minder vragen op dan iets troebels. Troebel is voor mij ook een negatief woord: troebel is niet helder, en dat laatste is iets wat ik belangrijk vind.

Terug naar Einstein en helderheid, maar dan buiten de natuurkundige context. De Duitse wetenschapper sprak ooit deze beroemde woorden:

Als je het niet eenvoudig kunt uitleggen, snap je het zelf niet

Ja, zult u denken. Wijlen Cruyff had het ook kunnen zeggen. Uit ervaring weet ik het: het is waar. Als je begrijpt wat je zegt kun je dat ook helder uitleggen aan andere meLoesje: wollig taalgebruik verhullende dan een bivakmutsnsen. Doe je dat niet, dan gebruik je moeilijke woorden en brei je het verhaal met veel meer wol aan elkaar. Voor je toehoorders en lezers wordt je dan niet duidelijker.

Een voorbeeld. Voor een grote gemeente was ik ooit redacteur van een personeelsblad. Ik werkte bij de grootste dienst van de gemeente met een veelheid aan aandachtsgebieden en een bijbehorend divers personeelsbestand, van straatveger tot universitair afgestudeerde ingenieurs en archeologen. Als communicatiespecialist kan ik u veel vertellen over communicatie, maar minder over al die aandachtsgebieden. Voor een duidelijk verhaal moest ik dus goed doorvragen tot de kern. Bij een bestek had ik bijvoorbeeld duidelijk een ander beeld dan de ingenieur van een groot bouwproject. Nog los van grappen over de term BOA, echt iets anders dan een een glibberig reptiel. Maar dat terzijde.

Een ander voorbeeld: bij een andere opdracht kreeg ik te maken met een thema waarbij abstracte termen welig tierden. Ingewikkelde woorden voor duidelijke waarden doken overal op. Medewerkers wisten niet wat het thema voor hen betekende. Ook daar zijn we uiteindelijk tot de kern gekomen. Dat is erg fijn voor medewerkers en voor het thema zelf: we wisten eindelijk een stuk beter waar we het al die tijd over gehad hadden.

Kortom: Einstein had gelijk!

Dus: durf te vragen, dan kun je het ook duidelijk verwoorden. Niet moeilijke woorden geven je status, maar de kunst om ze te vertalen naar iets concreets voor je ontvangers. Dan heb je het pas echt begrepen.